Na Uy đề xuất cấm kính AI ở nhiều nơi công cộng

Na Uy cho biết sẽ trình Quốc hội một lệnh cấm tạm thời với kính AI tại công viên, bãi biển, bảo tàng, trung tâm mua sắm, sân chơi, cơ sở y tế, bể bơi, phòng tập, khu thay đồ, nhà tắm, trường học và nhà trẻ. Australia cũng đang đi theo hướng siết chặt, với Tây Úc cấm smart glasses trong toàn bộ hệ thống trường công lập và một số địa phương hạn chế thiết bị này tại hồ bơi, thư viện, phòng trưng bày và trung tâm cộng đồng. Cách làm của hai nước cho thấy các chính phủ đang khoanh vùng theo rủi ro thay vì chờ một khung pháp lý toàn diện cho toàn bộ công nghệ đeo.

Điểm kinh tế nằm ở chỗ kính AI được kỳ vọng là một giao diện mới thay thế một phần smartphone, mở ra thị trường cho trợ lý số, tìm kiếm bằng hình ảnh, dịch thuật tức thời và ghi nhận ngữ cảnh liên tục. Đó là lý do Meta và Alphabet đều theo đuổi mảng thiết bị đeo và thực tế tăng cường, bất chấp chi phí đầu tư lớn. Nhưng chính tham vọng biến kính thành “trợ lý AI trên khuôn mặt” lại làm tăng khả năng bị siết quy định về camera, microphone, nhận diện khuôn mặt và lưu trữ dữ liệu.

Meta, nhà phát triển kính thông minh Ray-Ban và các kế hoạch AR rộng hơn trong Reality Labs, đặc biệt dễ chịu tác động nếu nhiều thị trường dựng thêm rào cản tại không gian công cộng. Alphabet, vốn vẫn đầu tư vào AI và thiết bị đeo, cũng phải đối mặt với cùng một nghịch lý: sản phẩm càng thông minh thì càng dễ va chạm với luật riêng tư. Các hồ sơ 10-Q gần đây của cả hai công ty đều nhấn mạnh áp lực pháp lý về bảo vệ dữ liệu, trẻ em và các quy định AI ngày càng dày lên trên toàn cầu.

Với nhà đầu tư, câu hỏi không còn chỉ là khi nào kính AI bán được đại trà, mà là nơi nào nó được phép hoạt động. Nếu các quy định “không được nhìn, không được nghe, không được phân tích” lan rộng sang trường học, bệnh viện, phòng thay đồ hay sự kiện đông người, thị trường tiềm năng có thể nhỏ hơn nhiều so với lời hứa ban đầu. Ngược lại, nếu các hãng công nghệ chấp nhận tích hợp đèn báo ghi hình rõ ràng, giới hạn nhận diện khuôn mặt và minh bạch hóa xử lý dữ liệu, chúng có thể giảm bớt phản ứng chính sách và giữ được đà thương mại hóa.

Làn sóng cấm này cũng phản ánh một thay đổi lớn hơn trong tư duy quản lý: xã hội đang chuyển từ câu hỏi “ai được phép quay ai” sang “ai được phép để AI quan sát ai”. Khi kính AI trở thành thiết bị có thể nhìn, nghe và suy luận liên tục, các chính phủ đang thử vạch ra ranh giới mới cho quyền riêng tư cộng đồng. Điều đó có thể không bóp nghẹt toàn bộ ngành, nhưng sẽ quyết định thiết kế sản phẩm, chi phí tuân thủ và tốc độ mở rộng thị trường của thế hệ thiết bị đeo tiếp theo.